Երևանի լուռ կանայք

Քարե կանայք՝ այգիներում

«Աստվածուհին»՝ մեկ․․․, մեկ․․․, մեկ․․․։ Երևանի փողոցներում ես փնտրում էի կանանց քանդակներ, ու երկար ժամանակ մեկս երկու չէր դառնում։ «Աստվածուհուն» հազիվ գտա․ Ագրարային համալսարանի այգում էր, կողքին՝ «Աստվածը»։ Աստվածուհուն երևի դրել են, որ Աստված իրեն մենակ չզգա։

Հետո գտա «Վարք Հավերժությանը»։ Կնոջ եթերային դեմքին նայելիս՝ մտածում եմ՝ հավերժությունը հենց ինքն է։ Ձեռքերին գիրք է։ Քանդակը նվիրված է «Մշո ճառընտիրը» թուրքական յաթաղանից փրկած երկու կանանց։ «Հավերժությունը» Աբովյան-Տերյան խաչմերուկում է՝ ծառ ու թփով շրջապատված։

«Վանեցի աղջիկը» կանգնած է Աբովյան–Սայաթ Նովա խաչմերուկում, բայց նրան կարծես չեն նկատում։ Ձեռքերին ջրաման է, իսկ փակ բերանն ու զուսպ կեցվածքը նրան անմատչելի են դարձնում։ Տեսնես՝ վանուհիները խոնա՞րհ են եղել։

Մեկ ուրիշ կնոջ հանդիպեցի Օղակաձև զբոսայգում։ Մերկ է, հիշեցնում է Ռոդենի «Մտածողին»։ Բայց այստեղ բրոնզե կինը սպասում է։ Քանդակը հենց այդպես էլ կոչվում է՝ «Սպասում»։

Քարե կանայք՝ բակերում

Այս քանդակը Նոր Նորքի բակերից մեկում տեսա։ Աղջիկը պարում է։ Բակի բնակիչները ամեն օր տեսնում են նրա ձիգ ու սլացիկ կեցվածքը ու թրթռիկ հագուստը։

Ալեկոծվող մազերով այս աղջիկն էլ է Նորքում է։ Անուն չունի։ Կարելի է «Լիություն» կոչել։

Քարե մայրեր

Հազիվ տեսած լինեք, բայց Երևանում մայրերի քանդակներ էլ կան։ Ու եթե մայր է, հետը պետք է երեխա լինի։ «Մայրություն» կոչվող այս քանդակի երեխաները երկուսն են։ Նրանցից մեկը մոր ուսին է։ Մյուսը ձեռքն է բռնել, բայց կոտրված է։

Քանդակի ամբողջական լուսանկարը՝ այստեղ։

Այս մայրը գրկել է երեխային ու սփոփում է։ Իրեն սփոփող չկա։

Քանդակի ամբողջական լուսանկարը՝ այստեղ։

Պանթեոնի քարե կանայք

Երևանի քարե կանայք հիմնականում խորհրդանիշներ են՝ հավերժություն, մայրություն, սպասում, գեղեցկություն։

Իրական կանանց քանդակները պանթեոնում են՝ մահարձաններ են։

Նկարչուհի Մարիամ Ասլամազյանն է։ Կիսանդրին երկար, բարակ, գեղեցիկ պատվանդան ունի։

Բարձր պատվանդան, դափնեպսակ, ձեռքին՝ գրիչ․ բանաստեղծ Սիլվա Կապուտիկյանի մահարձանն է Կոմիտասի անվան պանթեոնում։ Երկար փնտրելու կարիք չեղավ․ պանթեոնի սկզբում է, չափերով՝ աչքի ընկնող։

Այգու տարածքում է նաև Ավրորա Մարդիգանյանին ու Ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանը։ Շարքով քանդակված տխուր կանայք են։

Կոմիտասի այգուց դուրս գալիս էլի մի քանդակ տեսա։ Կին է, շուրջբոլորը՝ վեր խոյացող դեկորներ։ Հայ օգնության միության 100-ամյակն է խորհրդանշում։

Երևանի այգիներում կարելի է նաև քարե այլ կանանց տեսնել։ Մի կնոջ տեսա՝ չհամակերպվող է ու հոգատար։ Նման է մեր հարևան Վելեն հոքիրին, որը շատ էր աշխատում. օրվա մեջ հասցնում էր հեկտարներով հող մշակել, կենդանիներ պահել ու ինձ հետ կարդալ սովորել։

Այս քանդակը Դավիթ Անհաղթի նոր բարեկարգված այգու հետևում է, անանուն է՝ խեղդված շինարարական փոշով։

Կանանց քանդակների տեղագրությունները ու դրանց ամբողջական տեսքը կարող եք տեսնել այս քարտեզում։ Եթե գտնեք նոր քանդակներ, ավելացրեք այստեղ։